در مورد جشنواره با شیوا موافقم. فیلم‌های خوب کم ساخته می‌شن و جشنواره رفتن بیشتر مده تا اینکه به انگیزۀ دیدن فیلم باشه. هر چند مد بدی نیست ولی وقتی دی‌وی‌دیِ اکثر فیلم های خارجی در بازار هست و فیلم‌های ایرانی اغلب مایوس کننده‌اند، زیاد رغبت نمی‌کنم توی سرما توی صف بلیط بایستم. امسال هم فقط یک فیلم در جشنواره دیدم: مردی از لندن (بلا تار، 2007).

بلا تار فیلمساز خاصیه. متولد 1955 در مجارستان و فارغ‌التحصیل از دانشکدۀ سینما تئاتر دانشگاه هنر تهران. مهمترین نکته‌ای که در مورد فیلم های تار وجود داره تلقی خاصش  از زمان و مکانه. زمان به تنهایی مهمترین پروتاگونیست در فیلم های تار (به خصوص این آخری‌ها) است. زمان و مکان، مستقل از کنش در فیلم های تار از اهمیت برخوردارند. بذارین یه مثال بزنم. وقتی دو تا از شخصیت‌های تار قراره از جایی به جای دیگه برند، تار معمولا از زمان سینمایی استفاده نمی‌کنه و ما رو مجبور می‌کنه فرایند رفتن این دو از نقطۀ A به B رو کامل ببینیم. صحنه‌ای در فیلم هارمونی‌‌های ورک‌مایستر (2000) وجود داره که یانوس و استر به سمت شهر حرکت می‌کنند. و ما نمای مدیوم‌کلوزآپی از صورت این دو را که حدود ده دقیقه راه می‌روند، می‌بینیم. این تمرکز بر زمان و اجازه دادن به رویدادها برای شکل گرفتن در زمان واقعی در اکثر نماهای این دو فیلم آخر تار دیده می‌شه.

مکان هم همین نقش رو بازی می‌کنه. در فیلم مردی از لندن (2007) صحنه ای هست که مردی از کنار اسکله چمدانی رو از آب در می‌آره. ما اسکله را چند دقیقه می‌بینیم، مرد به آرامی وارد می‌شه، چمدان رو درمی‌آره و از تصویر خارج می‌شه و ما چند دقیقۀ دیگه هم اسکلۀ خالی رو تماشا می‌کنیم. مثل این که ارزش مکان از کنشی که در اون اتفاق می‌افته بیشتره.

سینمای تار از لحاظ محتوایی بیشتر استعاریه و مهمترین چیزی که در اون‌ها نشون داده می‌شه نوعی سرخوردگی در جامعۀ مجارستانِ امروزه. من به شخصه سینمای استعاری به این سبک رو دوست ندارم. اما به هر صورت فیلم‌های این جوری هم باید ساخته بشن تا سینما جریان داشته باشه. جدا از این، مردی از لندن هر چند مثل هارمونی‌های ورک مایستر شاهکار نیست، فیلم بسیار خوبیه.

راستی، تار یه فیلم داره به نام شیطان در تانگو که من ندیدمش. این فیلم هفت ساعت و نیمه، فیلم خیلی مهمیه. سوزان سونتاگ معتقده این فیلم آیندۀ سینماست و فیلمساز مهمی مثل گاس ون سنت سه فیلم فیل، جری و آخرین روزها رو با الهام از این فیلم ساخته. کسی دی‌وی‌دی شو نداره؟!؟